Zwitserland en treinreizen zijn wat mij betreft een behoorlijk goede combinatie. Niet alleen omdat het openbaar vervoer er uitstekend geregeld is, maar vooral omdat de trein hier onderdeel van de reis is. Je rijdt langs meren, door bergpassen, over viaducten en door landschappen waarvoor je normaal gesproken waarschijnlijk om de paar kilometer zou willen stoppen.
De afgelopen dagen reisde ik een deel van de Grand Train Tour of Switzerland, die combineert de indrukwekkendste panoramische treinroutes van Zwitserland tot één bijzondere treinreis. Over een afstand van 1.280 kilometer worden verschillende bekende treinroutes met elkaar verbonden. Onderweg reis je langs meren en berggebieden, maar ook langs kleinere dorpen en steden waar het absoluut de moeite waard is om uit te stappen.
Verwacht overigens geen trein waarin je instapt om dagen later weer op hetzelfde punt uit te komen. De Grand Train Tour is een verzameling van verschillende trajecten die je zelf aan elkaar kunt knopen. En dat maakt deze treinreis juist interessant. Je kunt er een complete rondreis door Zwitserland van maken, maar net zo makkelijk een paar trajecten uitkiezen en onderweg langer blijven hangen.
De Grand Train Tour of Switzerland verbindt verschillende bekende treinroutes door Zwitserland met elkaar. In totaal kun je zo een rondreis maken langs steden, berggebieden, meren en een aantal van de bekendste spoortrajecten van het land.
Onderweg kom je onder andere trajecten tegen van bekende panoramatreinen. Maar goed om te weten: je hoeft lang niet altijd in zo’n speciale panoramatrein te zitten om dezelfde route te kunnen rijden. Op verschillende trajecten rijden ook reguliere treinen over hetzelfde spoor.
Dat merkte ik bijvoorbeeld op het traject door Graubünden. Wij reden hier met een regionale trein over een deel van de route van de Bernina Express. Het landschap is hetzelfde, maar je hebt niet de grote panoramaramen en extra service van de officiële Bernina Express. Daar staat tegenover dat je flexibeler bent en voor de regionale trein meestal geen aparte zitplaatsreservering nodig hebt. En wat mij betreft het grootste voordeel: de ramen kunnen omlaag. Betere foto’s en minder reflectie.
Mijn reis begon in Luzern, waarna we verschillende treinroutes met elkaar combineerden. We reisden onder andere met de Luzern-Interlaken Express richting Brienz, namen de Voralpen-Express naar Sankt Gallen en trokken vervolgens verder richting Graubünden, waar we met de Rhätische Bahn richting Valposchiavo en Bergün reisden.
Amsterdam → Luzern → Brienz → Brienzer Rothorn → Luzern → Sankt Gallen → Valposchiavo → Bergün → Filisur → Davos Wiesen → Bergün → Zurich → Amsterdam
Juist de afwisseling maakt zo’n treinreis leuk. De ene dag kijk je vanuit de trein uit over meren, de volgende dag rijd je over historische spoorbruggen en een paar uur later stap je uit midden in een stad.
Vanuit Luzern namen we de Luzern-Interlaken Express richting Brienz. Deze panoramaroute maakt onderdeel uit van de Grand Train Tour of Switzerland en voert onder andere over de Brünigpas en langs vijf bergmeren.
Wij stapten uit in Brienz en maakten daar meteen een flinke omweg omhoog. Vanaf Brienz rijdt namelijk de historische Brienz Rothorn Bahn naar de Brienzer Rothorn. De stoomtandradbaan rijdt hier al sinds 1892 omhoog en is de hoogste niet-geëlektrificeerde spoorlijn van Zwitserland. Onderweg krijg je steeds beter uitzicht over de opvallend turquoise Brienzersee.
Bovenop de Brienzer Rothorn kun je prachtig wandelen langs de mooiste uitzichten en lunchen. Je hoeft vervolgens niet dezelfde route terug te nemen. Wij gingen aan de andere kant met de kabelbaan in zeven minuten naar Sörenberg en reisden vanaf daar per bus en trein terug naar Luzern.
Een dag later stapten we in Luzern in de Voralpen-Express richting Sankt Gallen. En dit is precies zo’n treinroute die ik voor deze reis zelf nog niet direct op mijn lijstje had staan. De route verbindt Centraal-Zwitserland met het oosten van het land en laat onderweg weer een heel ander landschap zien.
Sankt Gallen is bovendien een goede plek om de trein even te verlaten. De historische binnenstad is compact en het beroemde abdijdistrict staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Hier vind je ook de Stiftsbibliothek, een van de mooiste bibliotheken in Europa.
Daarna veranderde het landschap opnieuw. Vanuit Sankt Gallen reisden we richting Graubünden, het grootste kanton van Zwitserland en wat mij betreft een van de interessantste regio’s als je van treinreizen houdt. Hier ligt het netwerk van de Rhätische Bahn. De treinen slingeren door diepe dalen, rijden over hoge viaducten en verbinden plaatsen die zonder spoor een stuk lastiger bereikbaar zouden zijn.
Leuk weetje: aan het ontstaan van deze spoorlijn zit zelfs een Nederlands tintje. De Nederlandse ondernemer Willem Jan Holsboer, geboren in Zutphen, verhuisde in de negentiende eeuw naar Davos en zette zich in voor een spoorverbinding tussen Landquart en Davos. Die lijn werd in 1889 werkelijkheid en vormde de basis voor wat later de Rhätische Bahn werd.
Een vraag die ik zelf ook had voordat ik deze reis maakte: moet je per se de Bernina Express boeken? Nee.
Naast de beroemde panoramatrein rijden op dezelfde spoorlijn ook regionale treinen. Je rijdt dus door hetzelfde landschap en over hetzelfde spoor. De Bernina Express draait meer om de totale panoramatreinervaring, terwijl een regionale trein juist handig is als je onderweg wilt uitstappen. Voor een rondreis waarbij je verschillende dorpen, wandelingen en bezienswaardigheden wilt combineren, kan die flexibiliteit juist fijn zijn.
Mijn tip: kijk niet automatisch alleen naar de beroemde panoramatreinen. Op verschillende trajecten kun je ook met een reguliere trein reizen. Het uitzicht is hetzelfde, je bent vaak flexibeler en voor fotografie vond ik het zelfs fijner. In onze trein konden de ramen namelijk gewoon open. Geen reflectie in beeld en dus veel betere foto’s.
Een van de bekendste plekken langs het spoor is het Landwasserviaduct bij Filisur. Het viaduct is natuurlijk indrukwekkend vanuit de trein, maar wij stapten juist uit om het van buitenaf te bekijken. Vanuit het station van Filisur kun je naar een uitzichtpunt wandelen. Met een beetje planning, of door ter plekke de QR-code met actuele treintijden te scannen, kun je precies zien wanneer de volgende trein over het viaduct rijdt. Daarna kun je met de Landwasser Express terug richting het station.
Ook het nabijgelegen Wiesnerviadukt is interessant. Dit is het hoogste viaduct van de Rhätische Bahn en je kunt er zelfs overheen lopen. Vanaf Davos Wiesen wandel je in ongeveer tien minuten naar het uitzichtpunt Coray.
Dat ligt volledig aan jou. Wij reisden vier dagen over een deel van de Grand Train Tour. Dat tempo lag behoorlijk hoog en was voor deze reis prima, maar als je de route zelf plant zou ik meer tijd nemen. Ik zou zelf in ieder geval niet proberen om zo veel mogelijk kilometers in zo weinig mogelijk dagen af te leggen. Het leuke van deze treinreis zit juist in het uitstappen. Tijdens het hoogseizoen, dat halverwege oktober eindigt, vind je op sommige kleinere stations bovendien stationsrestaurants, koffietentjes en zelfs kringloopwinkels. Alleen daarom zou ik af en toe een trein later nemen.
Blijf een nacht in Luzern, loop door Sankt Gallen, stap uit in Brienz en trek in Graubünden tijd uit voor Bergün en de spoorviaducten. De trein brengt je van A naar B, maar de plekken ertussen maken de reis. En niet alleen de plekken, maar ook de stations. Tijdens hoogseizoen (wat halverwege oktober eindigt) vind je de leukste stationsrestaurants, koffietentjes en zelfs kringloopwinkels. Hier wordt het uitstappen alleen maar nog leuker!
De naam doet misschien vermoeden dat je één ticket voor één treinreis boekt, maar zo werkt het niet. Je stelt zelf je route samen en bepaalt waar je onderweg uitstapt en overnacht. Voor de treinreizen kun je losse tickets kopen of gebruikmaken van bijvoorbeeld de Swiss Travel Pass. Voor sommige panoramatreinen is daarnaast een zitplaatsreservering verplicht. Reis je met de reguliere treinen over dezelfde trajecten, dan is zo’n reservering vaak niet nodig.
Wil je meerdere treintrajecten in Zwitserland combineren, dan is het handig om vooraf te bekijken of een Swiss Travel Pass voor jouw reis voordelig is. Daarmee kun je gedurende een gekozen periode gebruikmaken van een groot deel van het openbaar vervoer in Zwitserland. Ik schreef eerder uitgebreid over hoe de pas werkt, wat inbegrepen is en wanneer hij interessant is.
Lees ook: Swiss Travel Pass – met de trein door Zwitserland
Verder is de app van de SBB natuurlijk onmisbaar.
Wat ik vooral leuk vind aan het concept van de Grand Train Tour is dat je er geen vastomlijnde rondreis van hoeft te maken. Je kunt de beroemde treintrajecten combineren met steden, wandelingen, musea en kleinere plaatsen en zo je eigen route samenstellen.
En eerlijk gezegd zou ik daar ook vooral de tijd voor nemen. Want hoe mooi het uitzicht vanuit de trein ook is, af en toe uitstappen blijkt minstens zo leuk.
Dit vind je misschien ook leuk
0 reacties