Zwitserland en treinreizen zijn wat mij betreft een behoorlijk goede combinatie. Niet alleen omdat het openbaar vervoer er uitstekend geregeld is, maar vooral omdat de trein hier onderdeel van de reis is. Je rijdt langs meren, door bergpassen, over viaducten en door landschappen waarvoor je normaal gesproken om de paar kilometer zou willen stoppen.
In september reisde ik een deel van de Grand Train Tour of Switzerland. Die combineert de indrukwekkendste panoramische treinroutes van Zwitserland tot één treinreis van 1.280 kilometer. Onderweg reis je langs meren en berggebieden, maar ook langs kleinere dorpen en steden waar het absoluut de moeite waard is om uit te stappen. En de reis begon al in Nederland: we gingen met de trein heen en met de nachttrein terug.
Verwacht overigens geen trein waarin je instapt om dagen later weer op hetzelfde punt uit te komen. De Grand Train Tour is een verzameling trajecten die je zelf aan elkaar knoopt. En dat maakt deze treinreis juist interessant. Je kunt er een complete rondreis door Zwitserland van maken, maar net zo makkelijk een paar trajecten uitkiezen en onderweg langer blijven hangen.
De Grand Train Tour of Switzerland verbindt verschillende bekende treinroutes door Zwitserland met elkaar. Zo maak je een rondreis langs steden, berggebieden, meren en een aantal van de bekendste spoortrajecten van het land.
Onderweg kom je trajecten tegen van bekende panoramatreinen, zoals de Bernina Express en de Glacier Express. Maar goed om te weten: je hoeft lang niet altijd in zo’n speciale panoramatrein te zitten om dezelfde route te rijden. Op veel trajecten rijden ook gewone treinen over hetzelfde spoor. Daarover verderop meer.
Mijn reis begon in Luzern, waarna we verschillende treinroutes met elkaar combineerden. We reisden met de Luzern-Interlaken Express richting Brienz, namen de Voralpen-Express naar Sankt Gallen en trokken daarna verder richting Graubünden, waar we met de Rhätische Bahn naar Valposchiavo en Bergün reisden.
| Dag | Route | Trein | Overnachting |
|---|---|---|---|
| 1 | Amsterdam → Basel → Luzern | ICE, daarna SBB | Luzern |
| 2 | Luzern → Brienz → Brienzer Rothorn → Sörenberg → Luzern | Luzern-Interlaken Express, Brienz Rothorn Bahn, kabelbaan, bus | Luzern |
| 3 | Luzern → Sankt Gallen | Voralpen-Express | Sankt Gallen |
| 4 | Sankt Gallen → Le Prese → Bergün | Rhätische Bahn, over de Bernina-route | Bergün |
| 5 | Bergün → Filisur → Davos Wiesen → Bergün → Zürich → Amsterdam | Rhätische Bahn, Landwasser Express, nachttrein | Nachttrein |
Juist de afwisseling maakt zo’n treinreis leuk. De ene dag kijk je vanuit de trein uit over meren, de volgende dag rijd je over historische spoorbruggen en een paar uur later stap je uit midden in een stad.
Alles over reizen met de Swiss Travel Pass lees je in mijn artikel over de Swiss Travel Pass.
Luzern is een logische plek om een treinreis door Zwitserland te beginnen. Het station ligt midden in de stad en zodra je naar buiten loopt, sta je aan het Vierwoudstedenmeer. Op de eerste avond maakten we een panoramacruise van een uur vanaf de Schweizerhofquai. Met de Swiss Travel Pass zitten de boten van de SGV erbij inbegrepen. Neem in de warmere maanden zwemspullen mee: in het Seebad Luzern zwem je met uitzicht op de stad en de bergen.
Meer tips voor de stad lees je in mijn artikel over Luzern.
Art Deco Hotel Montana heeft een aankomst die je niet vergeet: het eigen kabelspoortje brengt je in 60 seconden van de kade naar de lobby. De balkons kijken uit over de stad en de bergen. Honden zijn welkom.
Hotel Waldstätterhof ligt pal naast het station en is handig als je vroeg verder wilt met de trein. Het hotel heeft het hoogste Swisstainable-niveau (III). Het ligt wel in het uitgaansgebied, dus er kan wat geluid zijn.
The Lubo ligt in de historische binnenstad, op tien minuten lopen van het station. Je checkt online in en opent je kamer met een mobiele sleutel. Lekker basic: geen ontbijtbuffet, wel ontbijt van een menukaart.
Eten in Luzern: verse pasta en pizza uit de houtoven bij PASTARAZZI im Himmelrich in de wijk Hirschmatt-Neustadt, en regionale, seizoensgebonden gerechten bij Restaurant Schlüssel in de oude binnenstad.
Vanuit Luzern namen we de Luzern-Interlaken Express richting Brienz. Deze panoramaroute hoort bij de Grand Train Tour of Switzerland en rijdt over de Brünigpas en langs vijf bergmeren.
Wij stapten uit in Brienz en maakten daar meteen een flinke omweg omhoog. Vanaf Brienz rijdt namelijk de historische Brienz Rothorn Bahn naar de Brienzer Rothorn. De stoomtandradbaan rijdt hier al sinds 1892 omhoog en is de hoogste niet-geëlektrificeerde spoorlijn van Zwitserland. Onderweg krijg je steeds beter uitzicht over de opvallend turquoise Brienzersee.
Bovenop de Brienzer Rothorn kijk je uit over bijna zevenhonderd bergtoppen, kun je wandelen langs de mooiste uitzichtpunten en lunchen in het bergrestaurant. Je hoeft daarna niet dezelfde route terug. Wij gingen aan de andere kant met de kabelbaan in zeven minuten naar Sörenberg en reisden vanaf daar per bus en trein terug naar Luzern.
Let op: de Brienz Rothorn Bahn zit niet in de Swiss Travel Pass, maar je krijgt er wel 50% korting op.
Een dag later stapten we in Luzern in de Voralpen-Express richting Sankt Gallen. Dit is precies zo’n treinroute die ik zelf nog niet direct op mijn lijstje had staan. De route verbindt Centraal-Zwitserland met het oosten van het land en laat onderweg weer een heel ander landschap zien: glooiend voorland van de Alpen, meren en heuvels.
Sankt Gallen is bovendien een goede plek om de trein even te verlaten. De historische binnenstad is compact en het beroemde abdijdistrict staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Hier vind je ook de Stiftsbibliothek, een van de mooiste bibliotheken in Europa. Een heuse Harry Potter-ervaring. Bij binnenkomst krijg je sloffen, zodat je de vloer niet beschadigt. Mijn tip: ga een halfuur voor sluitingstijd, dan is het een stuk rustiger.
Loop daarna door de oude binnenstad en kijk vooral omhoog naar de rijk versierde erkers. Ik bezocht ook het brutalistische Theater St.Gallen en de knalrode Stadtlounge van Pipilotti Rist. Heb je meer tijd, wandel dan naar de Drei Weieren: vijvers boven de stad die ooit werden aangelegd voor de watervoorziening van het klooster. Nu kun je er wandelen en zwemmen.
Wij sliepen bij Sorell Boutique-Hotel City Weissenstein aan de Davidstrasse, een heerlijk rustig gelegen boutiquehotel op loopafstand van het centrum. ’s Avonds aten we bij Restaurant Marktplatz.
Daarna veranderde het landschap opnieuw. Vanuit Sankt Gallen reisden we richting Graubünden, het grootste kanton van Zwitserland en wat mij betreft een van de interessantste regio’s als je van treinreizen houdt. Hier ligt het netwerk van de Rhätische Bahn. De treinen slingeren door diepe dalen, rijden over hoge viaducten en verbinden plaatsen die zonder spoor een stuk lastiger bereikbaar zouden zijn.
Leuk weetje: aan het ontstaan van deze spoorlijn zit zelfs een Nederlands tintje. De Nederlandse ondernemer Willem Jan Holsboer, geboren in Zutphen, verhuisde in de negentiende eeuw naar Davos en zette zich in voor een spoorverbinding tussen Landquart en Davos. Die lijn werd in 1889 werkelijkheid en vormde de basis voor wat later de Rhätische Bahn werd.
Onze eindbestemming die ochtend was Le Prese, in Valposchiavo aan de Italiaanse kant van de Alpen. Hier lunchten we bij Hotel Le Prese, aan de oever van het meer. Het hotel werkt volgens het 100% Valposchiavo-principe: restaurants die dit charter hebben ondertekend zetten lokale producten centraal en bieden minstens drie gerechten die volledig uit ingrediënten uit het dal bestaan. Een prachtige plek voor een lunch of koffie, met een fantastisch uitzicht.
’s Middags reden we van Le Prese over de Berninapas naar Bergün. En dat bracht me bij een vraag die ik zelf ook had voor deze reis: moet je per se de Bernina Express boeken? Nee. Naast de beroemde panoramatrein rijden op dezelfde spoorlijn ook regionale treinen. Je rijdt dus door hetzelfde landschap en over hetzelfde spoor. De Bernina Express draait meer om de totale panoramatreinervaring, met grote panoramaramen en extra service. Een regionale trein is juist handig als je onderweg wilt uitstappen, en je hebt er meestal geen aparte zitplaatsreservering voor nodig. Voor een rondreis waarbij je dorpen, wandelingen en bezienswaardigheden wilt combineren, kan die flexibiliteit juist fijn zijn.
En wat mij betreft het grootste voordeel: in onze trein konden de ramen gewoon open. Geen reflectie in beeld en dus veel betere foto’s.
TIP: kijk niet automatisch alleen naar de beroemde panoramatreinen. Op veel trajecten rijdt een gewone trein met hetzelfde uitzicht.
Die avond checkten we in bij het Kurhaus Bergün. Het grandhotel in jugendstil opende in 1906, toen de nieuwe Albulalijn het bergdorp bereikbaar maakte. Het grandhotel in jugendstil opende in 1906, toen de nieuwe Albulalijn het dorp bereikbaar maakte. Het hotel heeft een fijne wellness en ondanks dat het hotel een sjieke uitstraling heeft, zijn de kamers heel erg basic en douche je nog net als vroeger op de gang. Het dorp zelf is een plaatje, met Engadiner huizen vol sgraffito-versieringen.
Treinliefhebbers kunnen hun hart ophalen in het Albula Railway Museum in Bergün, met meer dan 800 objecten over ruim 135 jaar spoorweggeschiedenis in Graubünden.
Een van de bekendste plekken langs het spoor is het Landwasserviaduct bij Filisur [behoud bestaande Stay22-link op “Filisur”]. Het viaduct is natuurlijk indrukwekkend vanuit de trein, maar wij stapten juist uit om het van buitenaf te bekijken. Vanuit het station van Filisur wandel je naar uitzichtplatform Acatos. Met een beetje planning, of door ter plekke de QR-code met actuele treintijden te scannen, zie je precies wanneer de volgende trein over het viaduct rijdt en direct daarna in de rotswand verdwijnt. Daarna kun je met de Landwasser Express terug naar het station.
Ook het nabijgelegen Wiesener Viadukt is de moeite waard. Met zo’n 88 meter is dit het hoogste viaduct van de Rhätische Bahn, en je kunt er zelfs overheen lopen, over een apart voetpad naast het spoor. Vanaf station Davos Wiesen ben je in ongeveer tien minuten bij uitzichtpunt Coray.
In het hoogseizoen zit bij het station het Züga Beizli, waar je worstjes koopt die je zelf in een steenoven bakt. Hout klieven voor de oven kan ter plekke. Allemaal heel gemoedelijk. Bestel vooral een flesje alcoholvrije appelwijn. Erg smakelijk!
Dat ligt volledig aan jou. Wij reisden vijf dagen, inclusief de heen- en terugreis vanuit Nederland. Dat tempo lag behoorlijk hoog en was voor deze reis prima, maar als je de route zelf plant, zou ik meer tijd nemen. Ik zou zelf in ieder geval niet proberen om zo veel mogelijk kilometers in zo weinig mogelijk dagen af te leggen. Het leuke van deze treinreis zit juist in het uitstappen.
Blijf een nacht in Luzern, loop door Sankt Gallen, stap uit in Brienz en trek in Graubünden tijd uit voor Bergün en de spoorviaducten. De trein brengt je van A naar B, maar de plekken ertussen maken de reis. En niet alleen de plekken, ook de stations: tijdens het hoogseizoen, dat halverwege oktober eindigt, vind je op sommige kleinere stations de leukste stationsrestaurants, koffietentjes en zelfs kringloopwinkels. Alleen daarom zou ik af en toe een trein later nemen.
De naam doet misschien vermoeden dat je één ticket voor één treinreis boekt, maar zo werkt het niet. Je stelt zelf je route samen en bepaalt waar je onderweg uitstapt en overnacht. Voor de treinreizen koop je losse tickets of gebruik je de Swiss Travel Pass. Voor sommige panoramatreinen is daarnaast een zitplaatsreservering verplicht. Reis je met de gewone treinen over dezelfde trajecten, dan is zo’n reservering vaak niet nodig.
Wil je meerdere treintrajecten combineren, bekijk dan vooraf of de Swiss Travel Pass voor jouw reis voordelig is. Daarmee reis je gedurende een gekozen periode onbeperkt met trein, bus en boot, ook in het stadsvervoer van meer dan 90 plaatsen. Je komt er gratis mee in ruim 500 musea, en een aantal bergbanen zit erbij, zoals de Rigi, de Stanserhorn en de Stoos. Neem altijd een geldig identiteitsbewijs mee. Ik schreef eerder uitgebreid over hoe de Swiss Travel Pass werkt, wat erin zit en wanneer hij interessant is.
Verder is de SBB Mobile-app natuurlijk onmisbaar, voor tickets en actuele reisinformatie.
De naam doet misschien vermoeden dat je één ticket voor één treinreis boekt, maar zo werkt het niet. Je stelt zelf je route samen en bepaalt waar je onderweg uitstapt en overnacht. Voor de treinreizen kun je losse tickets kopen of gebruikmaken van bijvoorbeeld de Swiss Travel Pass. Voor sommige panoramatreinen is daarnaast een zitplaatsreservering verplicht. Reis je met de reguliere treinen over dezelfde trajecten, dan is zo’n reservering vaak niet nodig.
Wil je meerdere treintrajecten in Zwitserland combineren, dan is het handig om vooraf te bekijken of een Swiss Travel Pass voor jouw reis voordelig is. Daarmee kun je gedurende een gekozen periode gebruikmaken van een groot deel van het openbaar vervoer in Zwitserland. Ik schreef eerder uitgebreid over hoe de pas werkt, wat inbegrepen is en wanneer hij interessant is.
Lees ook: Swiss Travel Pass – met de trein door Zwitserland
Verder is de app van de SBB natuurlijk onmisbaar.
Wat ik vooral leuk vind aan het concept van de Grand Train Tour is dat je er geen vastomlijnde rondreis van hoeft te maken. Je kunt de beroemde treintrajecten combineren met steden, wandelingen, musea en kleinere plaatsen en zo je eigen route samenstellen.
En eerlijk gezegd zou ik daar ook vooral de tijd voor nemen. Want hoe mooi het uitzicht vanuit de trein ook is, af en toe uitstappen blijkt minstens zo leuk.
De volledige route is 1.280 kilometer. Je hoeft die niet in één keer te rijden: de meeste mensen kiezen een paar trajecten uit.
Voor de panoramatrein wel. Maar je kunt ook met een gewone regionale trein over hetzelfde traject reizen, met hetzelfde uitzicht en zonder reserveringstoeslag.
Als je veel met de trein reist, boottochten maakt en musea bezoekt, meestal wel. Reken het voor je eigen route even door met de losse ticketprijzen in de SBB-app. Lees vooral het artikel wat wij hier over schreven.
Wat ik vooral leuk vind aan het concept van de Grand Train Tour is dat je er geen vastomlijnde rondreis van hoeft te maken. Je combineert de beroemde treintrajecten met steden, wandelingen, musea en kleinere plaatsen en stelt zo je eigen route samen.
En eerlijk gezegd zou ik daar ook vooral de tijd voor nemen. Want hoe mooi het uitzicht vanuit de trein ook is, af en toe uitstappen blijkt minstens zo leuk.
Dit vind je misschien ook leuk
0 reacties